Z bagażnika jednego z wojskowych samochodów przemierzających pustynię w Newadzie najpierw wypada znany na całym świecie klasyczny, filcowy kapelusz typu fedora, a potem jego właściciel - Indiana Jones we własnej osobie. Tak rozpoczyna się przygodowy sequel akcji "Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki" (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull), czwarta seria przygód z udziałem Indy`ego, najsłyniejszego w historii kina filmowego archeologa.

Indiana Jones nie jest już jednak tym bezczelnym młodzieniaszkiem, jakiego pamiętamy z poprzednich filmów serii. Przybyło mu przynajmniej 10 lat, tak jak przybyło i głównemu aktorowi trylogii, Harrisonowi Fordowi. Na ekranie pojawił się nowy typ bohatera - Indy jest starszy, mądrzejszy, a jego przygody mniej fizyczne.
W filmie postawiono nacisk przede wszystkim na dialogi, a nie na efekty wizualne. Twórcy skorzystali z dobrodziejstw grafiki komputerowej w niewielkim stopniu (wybuch bomby atomowej, olbrzymie mrówki, końcowe "potraktowanie" piramidy), bardziej skupiając się na tradycyjnych efektach specjalnych (takim była niegdyś np. słynna prawdziwa ogromna kula tocząca się za bohaterem w "Poszukiwaczach zaginionej Arki", a teraz np. gigantyczna ruchoma piramida). Nowa produkcja nawiązuje stylistyką do poprzednich trzech części.
Całość bazuje na przygodzie. Kolejny Indy zachwyca heroicznymi wyczynami bohatera i niesłabnącą akcją. 

Pomysł na postać archeologa-poszukiwacza przygód narodził się na planie "Gwiezdnych wojen". Zmęczony realizacją kosztownego filmu Steven Spielberg zwierzył się George`owi Lucasowi, że jego następny projekt będzie czymś zabawnym w stylu Jamesa Bonda. Na to Lucas odparł iż wymyślił coś znacznie lepszego – bohatera wzorowanego na przygodowych filmach z lat 30. XX wieku oraz postaciach z awanturniczych powieści. Owego bohatera dwaj reżyserzy nazwali roboczo Indiana Smith. Imię Indiana pochodziło od psa Spielberga, nazwisko zaś miało oznaczać kogoś przeciętnego. Jednak Smith nie spodobał się Spielbergowi, więc Lucas zaproponował Jones i tak już zostało.
Tworząc postać Indiany Jonesa Spielberg zaproponował również model nowego filmowego bohatera – profesora archeologii, który zmienia się w poszukiwacza przygód. Indy nie jest superbohaterem – nie posiada nadprzyrodzonych mocy, jest podatny na zranienia, popełnia błędy i potrafi z siebie zażartować. W swoich poczynaniach jest niedoskonały, przez co staje się bardziej ludzki. 

Legendarną serię otworzył obraz "Poszukiwacze zaginionej Arki" który trafił do kin w 1981 roku. Trzy lata później powstał film "Indiana Jones i świątynia Zagłady". W 1989 roku swoją premierę miał "Indiana Jones i ostatnia krucjata". Filmy zdobyły łącznie 14 nominacji do statuetek Amerykańskiej Akademii Filmowej (w sumie nagroda Oscara została przyznana twórcom 7 razy). 
Reżyserem wszystkich jest Steven Spielberg ("Monachium", "Wojna światów", "Terminal", "Złap mnie, jeśli potrafisz", "Raport mniejszości", "A.I.: Sztuczna inteligencja", "Szeregowiec Ryan", "Jurassic Park 1-2", "Lista Schindlera", "Na zawsze", "Imperium słońca", "Kolor purpury", "E.T.", "1941", "Bliskie spotkania trzeciego stopnia", "Szczęki", "The Sugarland Express", "Pojedynek na szosie"). Wraz z George'em Lucasem, Frankiem Marshallem i Kathleen Kennedy, Spielberg zajął się też produkcją "Indiany Jonesa i Królestwa Kryształowej Czaszki", filmu zrealizowanego w Los Angeles oraz w wielu miejscach na całym świecie. 

- Indy to ja - mówił kiedyś Harrison Ford. Został nim też po raz czwarty. 65-letni gwiazdor ponownie zagrał główną rolę słynnego podróżnika z filcowym kapeluszem na głowie i pejczem w dłoni. Aktor wykazał się na planie filmowym profesjonalizmem i doskonałą kondycją. Pomimo szacownego wieku gwiazdor kręcił wszystkie sceny sam, nie korzystając z pomocy kaskadera. 

W "Królestwie Kryształowej Czaszki" jest wszystko czego fan serii oczekuje. Spielbergowi udało się zachować estetyczną ciągłość i wyczarować klimat poprzednich filmów (w jednej ze scen Jones trafia do owianego legendą Hangaru 51, w którym kończy się akcja "Poszukiwaczy zaginionej Arki" - fanom nie trzeba przypominać co ukryto w tym hangarze!), a pierwsza sekwencja jest naprawdę brawurowa. Historia zaś jest prosta i klarowna, a przy tym dość wiarygodnie oddaje charakter głównego bohatera. 

W czwartej wariacji na temat Jonesa główna oś intrygi wiedzie do Ameryki Południowej. Bazuje na tajemnicy kryształowej czaszki, ponoć z czasów prekolumbijskich, znalezionej w latach 20. XX wieku w Hondurasie Brytyjskim przez awanturnika Fredericka Mitchella-Hedgesa. Owa czaszka ma nadzwyczajne właściwości.
Gdy film się na niej skupia, nie przestaje być efektowny, jednak zmienia się w cokolwiek mechaniczny montaż świetnie wykonanych scen pościgów, bijatyk i fechtunków. Są tu i ułożone w rząd wodospady, i wielkie mrówki.
Finałowe spotkanie z Wielką Tajemnicą zostaje zdominowane przez efekty specjalne. Nikt zresztą tej tajemnicy ani żartobliwie nie komentuje, ani erudycyjnie nie objaśnia. Ona po prostu jest. 

W czwartej części przygód Indiany Jonesa nie oglądamy już nazistów. Wszystkie dotychczasowe filmy o przygodach Indy`ego rozgrywały się w latach 30. XX wieku. W "Poszukiwaczach zaginionej Arki" oraz w obrazie "Indiana Jones i ostatnia krucjata" (na chwilę zniknęli z oczu w "Indianie Jonesie i świątyni Zagłady") naziści byli dosyć wdzięcznymi negatywnymi bohaterami opowieści - można było rozgniatać ich na miazgę. Trochę ich teraz szkoda bo można ich było wcisnąć w każde miejsce. Akcja nowego Indiany Jonesa rozgrywa się jednak tuż po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku co oznacza, że scenarzyści musieli znaleźć innych negatywnych bohaterów. Idealnymi do tych ról okazali się Sowieci. 

Świetna i stylowa jest rola Australijki Cate Blanchett jako agentki radzieckiego wywiadu Iriny Spalko, rosyjskiej pani-spec od przesłuchań.
Brytyjczyk Ray Winstone zagrał stosującego nie zawsze ucziwe metody Mac`a George`a Michale`a, sprzymierzeńca dzielnego archeologa. 

Shia LaBeouf został synem Jonesa, Mutt`em Williamsem. Karen Allen ponownie wcieliła się w znaną z "Poszukiwaczy zaginionej Arki" postać zaradnej i lubiącej sobie wypić Marion Ravenwood - dawnej przyjaciółki Indy`ego i, jak się okaże, również jedynej prawdziwej miłości i... matki jego syna. 

Zdjęcia Polaka Janusza Kamińskiego ("Motyl i skafander", "Monachium", "Wojna światów", "Terminal", "Złap mnie, jeśli potrafisz", "Raport mniejszości", "A.I.: Sztuczna inteligencja", "Szeregowiec Ryan", "Zaginiony świat: Jurassic Park 2", "Jerry Maguire", "Lista Schindlera"), stałego współpracownika Spielberga, udanie korespondują z dokonaniami pierwszego w serii operatora, Brytykczyka Douglasa Slocombe`a.


Zabawa w archeologa Jonesa ciągle więc trwa, muzyczny temat Johna Williamsa nadal rozbrzmiewa. Finał filmu ożywia niezły żarcik z kapeluszem Jonesa. To przy okazji sygnał, że następna część nie jest wykluczona. 
30 lat temu Lucas i Spielberg podpisali umowę z wytwórnią Paramount na pięć filmów o Indianie. Przez ten czas Paramount zdążył się połączyć z innymi firmami, by utworzyć UIP, którego z kolei wykupił jeszcze większy gigant - Viacom. Przy wszystkich tych transakcjach z biurka do biurka wędrował cyrograf zobowiązujący obu filmowców.
Według Lucasa, w piątej części Ford ma odgrywać rolę taką, jak Sean Connery w "Ostatniej krucjacie" - głównym bohaterem będzie już Shia LaBeouf. Dawny Indiana będzie zaś gderliwym, lecz uroczym staruszkiem.

Ale to dopiero przed nami. Najnowsze spotkanie po latach ze starym przyjacielem nie zawodzi ani zagorzałych fanów serii, ani młodszych pokoleń. Mówiąc zaś bardziej obiektywnie, ci, którzy lubią poprzednie części polubią i tę, a ci, którzy nigdy za nimi nie przepadali raczej zdania nie zmienią.

Michał Korpalski & Max